Laatste update maart 2012
Heijplaat zit in een herstructureringsfase.
Een gedeelte van het dorp zit in een sloop fase. Het oude tuindorp blijft behouden en staat zelfs op de nominatie om uitgeroepen te worden tot beschermd stadsgezicht. Geheel terecht, want vooral voor een vreemde is het een verrassend plekje met een sfeer van rust en nostalgie. Bijzonder, zo middenin één van de grootste havens van de wereld waar bedrijvigheid en veranderingen aan de orde van de dag zijn.
Het tuindorp kent in zijn oorspronkelijke bouw een mengelmoes van bouwstijlen. In de loop van de jaren is er veel gerenoveerd, afgebroken en nieuw gebouwd. Kenmerkend zijn de vier kerken in het kleine dorp, de mooie witte geveltjes in de Letostraat, de mooie panden aan de Courzandse weg, de Gigant, het oude schoolgebouw, de koepel op het Rondoplein om maar een paar bijzondere plekjes te noemen. Speciaal aan het tuindorp is het stratenplan met veel pleintjes en open ruimtes, die het tuindorp een aangename sfeer geeft. Het voorkomt dat de centrale route door het langgerekte tuindorp, de Alcorstraat die naadloos overgaat in de Streefkerkstraat, de indruk geeft ook daadwerkelijk een lange straat te zijn.
Daarnaast is er het nieuwe dorp of de sloopwijk. Hier is veel om te doen. De naoorlogse wijk is gebouwd in de jaren 50/60 van de vorige eeuw en staat nu op de nominatie om geheel gesloopt te worden. Een gedeelte is al onder de sloophamer geweest. Volgens de verhalen uit niet geverifieerde bron, is het nieuwe dorp toentertijd snel uit de grond getrokken en eigenlijk gebouwd voor de duur van twintig jaar.
Er zijn al blokken weg. Die moeten plaatsmaken voor de nieuwbouw. Onlangs zijn er nog eens vijftig woningen gesloopt in het gebied tussen de speeltuin, de nieuwbouw van de Wijde Blick, de Directeur de Gelderstraat en de Karimunstraat.
Er is dus eindelijk een begin gemaakt met de sloop die uiteindelijk het einde gaat betekenen van ongeveer 250 woningen. Er wordt duurzaam gesloopt, dus het sloopmateriaal wordt ter plekke gescheiden en waarschijnlijk elders hergebruikt of verwerkt voor het een of ander. Volgens de laatste berichten gaat er nu versneld gesloopt worden. ! juli moeten er een aantal blokken leeg opgeleverd worden, dus als het meezit is tegen de winter alle geplande sloop gebeurd.
Hiervoor in de plaats moet nieuw gebouwd worden. Duurzaam, innovatief, adaptief, Concept House Village, allemaal termen die veelvuldig gebruikt worden als het gaat om het stukje opnieuw te bouwen Heijplaat. Ook is het de bedoeling dat de sfeer van het oude tuindorp terug komt in het nieuw te bouwen stuk. Al met al is het een grote uitdaging. Jaren geleden al is er enthousiast begonnen met plannen en eigenlijk had het allemaal al klaar moeten zijn. Helaas worden dit soort projecten altijd beinvloed door de wet van Murphy die bepaalt dat wat er mis kan gaan ook mis zal gaan.
Er liggen nog vele uitdagingen te wachten en er zullen waarschijnlijk nog vele keren plannen aangepast en bijgesteld moeten worden en er zal nog veel water door de Maas naar zee gaan, voordat het allemaal klaar is.
Er ligt sinds kort een masterplan als uitgangspunt voor de herstructurering van dit stukje Heijplaat. Het ligt ter inzage bij de bewonersvereniging en het zal misschien nog op een aantal kleine details aangepast moeten worden.
Voorlopig zit Heijplaat op dit moment nog steeds in een diep dal. Al jaren leven de bewoners in de veronderstelling dat het niet veel slechter kan, maar al jaren op een rij ontdekken ze dat het nog erger wordt als dat het al was. Het aantal inwoners is naar een kritische 14- tot 15 honderd gezakt, de basisschool heeft erg moeten inleveren en het aantal leerlingen zit momenteel onder de 100, de supermarkt heeft het zwaar, de bakker is op stervens na dood, en het is moeilijk ondernemers te trekken naar het dorp. Maar er komen nu ontwikkelingen op gang. Er wordt een ander huurbeleid uitgevoerd wat er toe moet leiden dat er bij nieuwe instroom beter wordt gegkeken naar zaken als passen in het dorp, motivatie om hier te komen wonen enz. Het zal nog wat voeten in de aarde hebben voordat dit algemeen aanvaard gaat worden en momenteel hebben de media het er druk mee.
Door de grote leegstand is het sloopgebied moeilijk beheersbaar. Versnelde sloop zal een oplossing zijn voor dit probleem. Er is ook veel kleine criminaliteit, er is de laatste tijd werkelijk een plaag van inbraken door het hele dorp. Of dat opgelost wordt door de voornoemde maatregelen is alleen maar te hopen.
Een teveel gehoorde uitspraak is: Ik zou hier best willen wonen als het af is maar juist nu zijn er mensen nodig om de zaak leefbaar te houden en een supermarkt en een school vast te houden.
Ook het verenigingsleven heeft zware klappen gehad en de gemeenschappelijke voorzieningen zijn langzaam maar zeker gesloopt en gesloten, waardoor ook de communicatie in het dorp bijna vrijwel alleen via het roddelcircuit gaat. Het vervelende van roddelcircuits is, dat als je aan het begin van de Courzandseweg een poepje hebt gelaten, dan heb je aan het eind van de Courzandseweg de hele straat onder gescheten. Men doet er momenteel dan ook veel aan om communicatie te verbeteren en vooral goede voorlichting naar de bewoners is op dit moment erg belangrijk en is een constante aandachtsfactor omdat dat nog al eens mis gaat. Er is ook een groot gevaar van op zichzelf staande clubjes binnen de overlegstructuren, die niet of weinig afstemmen met de rest van het dorp. Iedereen weet het op zich het best en probeert zijn eigen ei uit te vinden of uit te broeden. Dit komt vooral door de grootte van de omvangrijke en ingrijpende veranderingen op het kleine dorp met een vroeger zeer hechte gemeenschap. De grote hoeveelheid projecten maakt het juist zo moeilijk om alles overzichtelijk te krijgen en vooral te houden.
Verder is men druk doende om het hele spul nog een beetje leefbaar te houden door allerlei projecten. E.e.a. komt echter moeizaam tot stand. Het dorp heeft een pak op z’n donder gehad in de afgelopen decennia, daar lusten de honden geen brood van en het zal nog wel even duren voordat de bewoners weer het vertrouwen krijgen in de partijen die verantwoordelijk zijn voor de herstructurering. Wel is pas de Kolk weer geopend en heel vers van de pers is de Huikamer van Heijplaat in de plint van de Heijseblick. Beide goede initiatieven die de bewoners weer in de gelegenheid stellen elkaar te ontmoeten op een openbare plek. Jarenlang hebben zij door een te vroege sluiting van het wijkcentrum zonder goede wijkaccomodatie gezeten. Nu moet er voorzichtig gehandeld worden zodat er geen scheve concurentie gaat ontstaan en de partijen weer tegenover elkaar komen te staan.
De RDM, de werf die altijd alles bepaalde voor het dorp, omdat het dorp van de RDM was, is al een poosje niet meer wat het geweest is. Daar wordt nu nieuw leven in gepompt. Kosten nog moeite worden gespaard om daar iets goeds van de grond te krijgen. Iets wat te maken heeft met ontwikkelingen naar de toekomst! Heijplaat hoopt in de vaart der volkeren mee te kunnen gaan in deze ontwikkeling. Tot voor kort zag het dorp miljoenen euro's voor ontwikkeling achter de muur van de RDM verdwijnen, terwijl het dorp het moest doen met enkele tienduizenden euro’s aan participatiegeld. Voor het dorp is het te hopen dat zij nu aan de beurt zijn om wat meer aandacht te krijgen, niet alleen omdat het een mooi experimenteel gebied is voor de nieuwe RDM, maar omdat het het waard is om een mooi dorp terug te ontwikkelen op de plek waar eens een mooi dorp heeft gestaan. In combinatie met de RDM is Heijplaat altijd een succesfactor geweest voor de havenstad Rotterdam. Het dorp hoopt dat te kunnen blijven en het dorp hoopt erop dat ook zij een vinger in de pap kunnen hebben als het gaat over de ontwikkeling van een woonplaats middenin de industriële bedrijvigheid. Zij zijn immers de ervaringsdeskundigen op dat gebied? Zij stellen dan ook duidelijk: als iemand iets met Heijplaat wil, kom er dan eerst eens een tijdje wonen, anders krijg je nooit door wat het nu werkelijk betekent om hier te moeten wonen, werken en recreëren.
Een van de grote uitdagingen is dat Heijplaat/RDM energieneutraal gebied moeten worden. De energie die er wordt gebruikt, moet ook daar opgewekt gaan worden.