Afspraken en overeenkomsten

Binnen de herstructurering van gebied Groot Heijplaat is het van belang dat iedere partij zijn steentje bijdraagt om integraal duurzaam herstructureren tot een succes te maken. Er waren in eerste instantie veel partijen betrokken bij de herstructurering van het gebied, elk met een eigen belang en agenda. Daarom zijn er binnen het herstructureringsproces in de loop van de jaren tussen partijen diverse afspraken en overeenkomsten gemaakt.
Het belang hiervan was groot. Afspraken werden gemaakt om e.e.a. vast te leggen, te documenteren, om continuïteit te waarborgen en niet in de laatste plaats om de belangen van de bewoners veilig te stellen. De bewoners zijn namelijk de enige partner binnen de club van grote en professionele organisaties als Gemeente, woningbouwcorporatie Woonbron, Havenbedrijf, Eneco en nog een paar, die volledig bestaat uit vrijwilligers die voor hun functioneren afhankelijk zijn van andere partners. Ze hebben geen (financiële) middelen, dus ook geen macht.
De gemaakte overeenkomsten en afspraken zijn vastgelegd. In eerste instantie was dat in SOK 1 (samenwerkingsovereenkomst 1) die later werd vervangen door SOK 2 (samenwerkingsovereenkomst 2). Bij de laatste waren de bewoners wel medeondertekenaar, maar ze waren niet betrokken bij het opstellen van de overeenkomst en het bijbehorende afspraken kader.
Samenwerkingsovereenkomst 1
Samenwerkingsovereenkomst 2
Afsprakenkader bij samenwerkingsovereenkomst 2 

Ondanks alle afspraken en overeenkomsten gooide Woonbron op een gegeven moment de handdoek in de ring. Woonbron was volgens de overeenkomst verantwoordelijk voor realisatie van sloop en nieuwbouw en de voorzieningen op het dorp. Na overleg werd besloten dat de gemeente deze taken zou overnemen. De bewoners wilden deelnemen in de gesprekken over de overdracht van deze voor het dorp essentiële onderdelen van de herstructurering. De toenmalig wethouder Karakus werd hierop aangesproken door de vereniging van wijkbewoners en deze liet naar aanleiding van het verhaal van de bewoners een onderzoek instellen om te vermijden dat er zaken verkeerd zouden worden overgedragen. Na de eerste gesprekken met de wethouder, maar voor de evaluatie van het onderzoek moest de wethouder opstappen. In de ogen van de bewonersvereniging maakte Woonbron dankbaar gebruik van de situatie en saboteerde de voortgang, evaluatie en de conclusie van het onderzoeksrapport. De volgende wethouder, de heer Schneiders van Leefbaar Rotterdam had klaarblijkelijk weinig tot geen boodschap aan de bewoners van Heijplaat met als gevolg dat de bewoners weigerden een addendum (toevoeging of aanvullende pagina)  bij SOK 2, die betrekking had op de overdracht van de taken, te tekenen omdat er een aantal onopgeloste geschillen waren. Tot op de dag van vandaag zijn de aanmerkingen van de bewonersvereniging in deze genegeerd, ook door de rest van de partners, wat in principe de overeenkomsten tot een grote farce maakt.

De partners meenden de geschillen te kunnen oplossen door het opstellen van een nieuwe samenwerkingsovereenkomst, SOK 3, die tot op de dag van vandaag NIET onderschreven wordt door de officiele vertegenwoordiging van de bewoners van Heijplaat. Tegenwoordig is SOK 3 de overeenkomst waar naar verwezen wordt als het gaat om de ontwikkeling van het gebied. Deze overeenkomst is opgesteld met medewerking van een stel welwillende bewoners die onvoldoende dossierkennis hebben, maar het wel interessant vonden om mee te praten. Helaas hadden ze niet het mandaat van de bewoners van Heijplaat. Dat was op dat moment voor andere partijen geen probleem. Erg vreemd, want de legitiemiteit van de bestuurders van de bewonersvereniging die regelmatig afstemden met geïnteresseerde bewonersen verantwoording aflegde naar bewoners, werd de laatste jaren regelmatig ter discussie gesteld.
Voor de andere partijen was met deze troetelparticipanten echter de participatie plicht dichtgetimmerd en voor het gevoel van de overige SOK partners is hiermee de kous af.
Een ander argument van de partners was dat het meeste werk buinnen de herstructurering gedaan is, waarin te makkelijk voorbij gegaan wordt aan het feit dat voor het dorp alleen nog maar leegloop en afbraak het resultaat was van jaren herstructureren. Duurzaam en integraal zijn ver te zoeken en die opgaaf bleek lastiger dan aanvankelijk werd ingeschat.
Sok 3 wordt nu gebruikt als excuus - overeenkomst zodat de SOK partners kunnen verwijzen naar een overeenkomst waarin zwart op wit aangegeven wordt dat zij hun verplichtingen jegens de andere partners zijn nagekomen. Helaas kon de vereniging van wijkbewoners alleen maar constateren SOK 2 een grote farce was en dat SOK 3 een troetelparticipatiepapier is met als doel dat alle partijen ingedekt zijn en voldoen aan de participatieplicht. Het document is echter nergens te vinden en niemand kent het.
Op deze manier wordt een grote groep vrijwilligers aan de kant geschoven. Deze vrijwilligers hebben door de jaren heen hun lessen geleerd en weten waar ze over praten als het over integraal duurzaam ontwikkelen gaat. Verder is deze groep de enige partner die een constante factor is geweest binnen de herstructurering met mensen die een complete dossierkennis hebben over het ingewikkelde proces van de gebiedstransitie zoals die in gebied Groot Heijplaat plaats vindt.

Met dit verhaal is duidelijk geworden dat woningbouwcorporatie Woonbron, deelgemeente Charlois of de tegenwoordige gebiedscommisie Charlois, het Havenbedrijf Rotterdam en de Gemeente Rotterdam niet in staat zijn om structureel samen te werken met bewoners. We moeten echter ook constateren dat de bewoners de enigen zijn die daarvan wakker liggen. In de afgelopen jaren zijn er zeker meer dan dertig bewoners actief betrokken geweest bij de herstructurering van hun dorp. Daarvan zijn velen teleurgesteld afgedropen omdat ze niet opgewassen zijn tegen de muur die de professionals optrekken om de onkunde en de daaruit voortvloeiende onwil om serieus om te gaan met de zoektocht naar de duurzame wereld te verbloemen. Verder heeft duurzaam ontwikkelen niet de prioriteit die het verdient. De ambities die men ooit had voor het herstructureren van gebied Groot Heijplaat vergeet men liever in plaats van les te trekken uit de fouten die gemaakt zijn.