geplaatst januari 2016

Ambities met gebied Groot Heijplaat

Na het verdwijnen van de scheepsbouw, raakte  het dorp eind 20ste eeuw in de verloedering. Rond de eeuwwisseling werden er weer plannen opgevat het gebied te herstructuren. Door de komst van Maasvlakte 2 zouden de containers verdwijnen en het gebied Groot Heijplaat zou omgetoverd worden tot woongebied. De RDM zou worden gesloopt en de stadshavens, waaronder toen de Waalhaven, de Eemhaven en het Vier Havengebied, zouden het decor worden van het nieuwe Rotterdam. Er zijn tekeningen dat bewoners vanaf hun balkon op de 7e verdieping konden  uitkijken over de Waalhaven waar men druk in de weer zou zijn is met zeilplanken, waterscooters en andere waterrecreatie. Duurzaam was toen nog niet "in", maar er was duidelijk sprake van een andere manier van denken en werken in de ontwikkelingen. Er moest vooral kleinschalige nijverheid en industrie terugkomen langs de kades van de havens en er was een grote rol weggelegd voor de bewoners van Heijplaat die werden uitgedaagd om vooral te participeren in het hele verhaal.

Voortschrijdend inzicht

Voortschrijdend inzicht in de loop van de eerste jaren zorgde er voor dat er veel veranderde in de plannen. Wat veranderde was dat Waalhaven en Eemhaven hun functie bleven houden en dat het oude RDM werf terrein tot Campus en kenniscentrum zou worden omgebouwd met behoud van de bestaande opstallen. Dat had natuurlijk grote gevolgen voor de functie van het gebied. Wat bleef was de ambitie om te komen tot integraal ontwikkelen van gebied Groot Heijplaat tot een innovatief en energie neutraal gebied in 2020 waar op een hoogwaardige manier gewerkt, gerecreëerd en gewoond kan worden. De ambities om een kenniscentrum te ontwikkelen bracht automatisch met zich mee dat duurzaam een sleutelwoord werd, maar de aandacht verlegde zich van woonfunctie naar de ontwikkeling van de RDM, waarmee het dorp en de ontwikkeling op het dorp naar de achtergrond werden geschoven.

Duurzaamheid en participatie

De duurzame ambitie voor het dorp is het streven naar energieneutraliteit voor het hele gebied in 2020. Het dorp moet vitaal zijn het voor het dorp kenmerkende rijke verenigingsleven en de bekende Rotterdamse no nonsense mentaliteit. Een schoolvoorbeeld moest het worden voor een duurzaam en vitaal leefklimaat, gedragen vanuit de bewoners. In samenwerking met alle partijen zou hieraan gewerkt worden, waarbij spelregels zijn vastgelegd in Samenwerkings Overeenkomsten en Afsprakenkaders om de belangen van de bewoners veilig te stellen binnen de samenwerking. De bewoners werden volwaardig partner met evenveel zeggingskracht als de andere belanghebbenden in het gebied.  De andere belanghebbenden zijn partijen als een Havenbedrijf Rotterdam, Gemeente Rotterdam, Deelgemeente Charlois, Woningbouwcorporatie Woonbron, Stadshaven en Eneco.  De bewoners waren de enige partij die in 2014 een visie wisten te presenteren over hoe zij een duurzame ontwikkeling voor zich zagen. zie PDF 

Projecten en problemen

De ontwikkelingen en vooral de ambities trokken en trekken veel belangstelling. Er wordt druk gepubliceerd en geschreven. Vooral vanuit het duurzaam denken en ontwikkelen zijn er veel proefballonnen en –projecten te ontdekken. Het is een proces met veel kanten, zoals het document Cirkelstad laat zien, zie PDF .

Toen dit document gepubliceerd werd, werd Heijplaat nog gezien als een kanshebber om een voorbeeldwijk te worden als het ging om duurzaam herontwikkelen. Opvallend is het hoge PR gehalte van dit soort publicaties. Ondanks dat de publicatie nog niet zo lang geleden was, is er inmiddels heel veel veranderd.
Ook was er het IKS project. Naar de uitvoering van dit project is ook onderzoek gedaan door de Hoge School Rotterdam. De uitkomst was dat het met name de bewoners zijn die een voorsprong hebben genomen als het gaat om duurzaam gedachtegoed en het krijgen van inzicht in die materie. Jammer echter dat er geen gebruik gemaakt wordt van deze kennis. De groep bewoners, georganiseerde in de vereniging van Wijkbewoners, die intensief met de ontwikkelingen bezig zijn geweest, was op een gegeven moment de enige constante factor binnen het hele verhaal. Bij hen was de volledige dossierkennis over de herontwikkeling van het gebied aanwezig,. De bewoners lieten zich niet met een kluitje het riet in sturen en weten goed hoe de vork in de steel zit, maar dit wordt klaarblijkelijk door de andere partners als lastig ervaren. Ondanks samenwerkingsovereenkomsten en afsprakenkaders zijn de bewoners onlangs willens en wetens buiten spel gezet, waardoor het bottom up proces van de duurzame ontwikkeling ernstig gefrustreerd wordt en enige samenhang en continuïteit in de nabije toekomst ver te zoeken is. Helaas is hiermee de duurzame ontwikkeling op Heijplaat Rotterdamse innovatie op z’n smalst geworden!