geluidsoverlast

tv programma Monitor over geluidsoverlast klik hier

Geluid is de meest hinderlijke overlast op het dorp. Heijplaat heeft een aparte status in de wet milieubeheer. Er gelden in het gebied zg. opgerekte waarden. De wet staat ook toe dat pieken en uitschieters die incidenteel boven die waarden  uitkomen worden toegestaan, zolang het totaal gemiddelde maar onder de gestelde norm blijft. De burger kan eventuele klachten kwijt bij de DCMR, maar die instantie blijkt aan procedures gebonden te zijn en is niet altijd direct in staat om te controleren waardoor het in de praktijk bijna onmogelijk wordt om structureel overlastbronnen aan te pakken.

De grootste veroorzakers van geluidsoverlast zijn schepen die op één of andere manier geen gebruik maken van walstroom. Deze schepen liggen pal naast het dorp hun lading over te slaan of te repareren en de uitlaten van de stroom motoren aan boord van zo'n schip komen vaak uit via schoorstenen die hoog boven het dorp uitsteken. Veel Heijplaters kunnen u verzekeren dat de brom die op Heijplaat regelmatig gehoord kan worden niet prettig is. Vooral de hele lage tonen zijn erg hinderlijk. Bij de vaststelling van de normen en de waarden qua geluid wordt een delta dB (delta B) norm gehanteerd, hetgeen betekent dat de lage tonen die niet hoorbaar zijn voor het menselijk oor niet meegeteld worden. Die tonen zijn niet hoorbaar, maar zijn wel meetbaar en ze worden door sommigen als bijzonder hinderlijk ervaren. Ook zijn er bewoners op het dorp die de deur van hun toilet open moeten laten staan als zij op de pot zitten wanneer er bepaalde schepen liggen, omdat ze anders door de resonantie het hok uit dreunen. Op andere plekken kunnen ze absoluut niet in de tuin zitten vanwege een diepe brom en in het ergste geval wordt de nachtrust structureel verstoord als er een schip ligt. Ook wordt steeds meer duidelijk dat laag frequente tonen slecht zijn voor de volksgezondheid.

Bij klachten blijkt in de praktijk dat het niet meevalt om gehoord te worden. Het is bijna onmogelijk om de situatie te veranderen. Verder werkt de regelgeving zo, dat er altijd wel een verhaaltje is waardoor de overlast geoorloofd is en er is geen instantie die er iets aan kan of wil doen. Als de bewoners bijvoorbeeld het Havenbedrijf aanspreken, verwijst deze naar de afgegeven vergunning en naar de partij die moet handhaven, maar de handhaver is weer gebonden aan spelregels van het Havenbedrijf. Zo keurt de slager zijn eigen vlees. Een ander probleem is dat het bij overlast van schepen gaat over de zg. “nest geluiden”. Dat zijn de geluiden die een schip produceert als het afgemeerd is. Deze “nest geluiden” vallen niet onder de verantwoordelijkheid en de verplichtingen die voortvloeien uit de vergunningen van het bedrijf waar het schip ligt afgemeerd. Daarnaast zijn de inwoners van Heijplaat verdeeld over de ervaring van overlast. Velen zeggen dat je niet moet zeuren, Heijplaat heeft altijd herrie gekend. De RDM werf kon vroeger dag en nacht veel herrie produceren en daar zei niemand wat van. Men gaat voorbij aan het feit dat iedereen op het dorp toen zijn brood verdiende bij de werf, goedkoop woonde en de werf sponsorde zo goed als alle activiteiten en verenigingen op het dorp. Dan is acceptatie makkelijker. Verder is overlast niet overal op dezelfde manier te merken. Last but not least: het aantal haven activiteiten rond het dorp groeit, waardoor de geluidsdruk alleen maar toeneemt.

Lang heeft de Vereniging van Wijkbewoners Heijplaat zich ingezet om te zoeken naar een manier om fatsoenlijke afspraken te kunnen maken en uitschieters te voorkomen. Bij één van de bedrijven heeft dat geresulteerd in het omdraaien van de afgemeerde schepen, waardoor de uitlaten niet naar het dorp gericht zijn, maar naar de andere kant. Dat scheelt al een slok op een borrel. Uiteindelijk gaat het bij de herstructurering van het gebied Groot Heijplaat ook om de zoektocht hoe we onze wereld, waar industrie en wonen dicht op elkaar zitten, in de toekomst ingericht moeten worden. In de filosofie van de bewoners moet er om dit mogelijk te maken ook naar de bewoners geluisterd worden. Zij wonen er en hebben oog en oor voor dit soort zaken. De echte beleving van deze overlast gaat langs de mensen heen die beroepsmatig met dit soort zaken bezig zijn. De bewoners die zich bezighouden met de materie willen niet stellen dat ze beter zijn en beter weten, de bewoners stellen dat ze gewoon intensiever en langer met de problematiek geconfronteerd worden. Helaas valt met ingang van 2017 ook de bewonersvereniging weg omdat het bestuur van de stad Rotterdam de bewonersverenigingen sowieso een overbodige luxe vindt. Hiermee wordt het laatste stuk regulier overleg met de bewoners professioneel de nek omgedraaid waarmee het alleen maar lastiger wordt om een structurele oplossing te vinden voor dit probleem. Wat dat betreft lijkt het er veel op dat het Havenbedrijf, de gemeente en de DCMR er veel aan is gelegen om georganiseerde bewonersparticipatie uit te sluiten.

Het nachtleven van Heijplaat, een filmpje gemaakt tijdens een nachtelijk wandeling oktober 2015 over het dorp, dat aangeeft hoe het gesteld is met de geluidsdruk op het dorp klik hier

Filmpje een jaar later klik hier

Via deze link klik hier, kan men zien welke schepen er in de havens rond Heijplaat liggen.

Recent verschenen bericht NCRV/KRO klik hier

Geluidsoverlast

"Herrie op Heijplaat, de bewonersvereniging zoekt al vier jaar naar een oplossing." klik hier voor volledig artikel van de monitor augustus 2017

Wat kunnen we allemaal zeggen over geluidsoverlast op Heijplaat?

Heijplaat wordt aan drie kanten begrensd door havens en rivier de Nieuwe Maas, water waar veel activiteiten plaatsvinden die gepaard gaan met de productie van geluid. Er wordt met containers geschoven, er wordt bulkgoed overgeslagen, er worden reparaties uitgevoerd, er draaien scheepsmotoren en aggregaten, er klinken “arbo”piepjes en verder is er het immer voortrazende verkeer op en om het dorp. Al met al is het allemaal bedrijvigheid die hoort bij een wereldhaven als Rotterdam. Het is leuk om er te wonen als je van de dynamiek van de havens houdt, maar het geluidsniveau moet je dan op de koop toe nemen, een bijkomstigheid waar wel rekening mee gehouden moet worden. Omdat Heijplaat tussen deze bedrijvigheid in ligt, gelden er voor Heijplaat zg. opgerekte waarden in de wet Milieubeheer, dus er mag op Heijplaat wat meer herrie gemaakt worden dan elders. 

Gelukkig zijn er normen voor die een te hoog geluidsniveau tegen moeten gaan. Er is gelukkig ook de waakhond als het gaat om o.a. de handhaving van de regels en vergunningseisen: DCMR. We kunnen echter ook stellen dat de vastgestelde normen en waarden niet voor altijd vast staan. Er is momenteel een landelijke discussie gaande over het zogenaamd laag frequent geluid. klik hier voor documentaire uit 2017 over laag frequent geluid. Ook de toestand op Heijplaat komt hier aan bod.

Geluidsdruk op Heijplaat nader bekeken

Het gebied Groot Heijplaat, zoals de bewoners die actief zijn binnen de ontwikkeling van het gebied hun havenrijke omgeving graag noemen, zit momenteel in een ingrijpend veranderingsproces. De ervaring van de afgelopen 14 jaar leert dat het bijna niet te overzien is hoe alles zich in de teokomst zal ontwikkelen. Als we terugkijken naar de afgelopen 14 jaar stadsvernieuwing op Heijplaat blijkt niets zo onzeker als plannen die gemaakt worden door instanties als Gemeente, Havenbedrijf en Woningbouwcorporaties bij elkaar. Het is echter wel zeker dat de activiteiten rond Heijplaat toenemen. De geluidsdruk groeit daarmee natuurlijk ook.

Om het verhaal compleet te maken moeten we ook kijken naar de individuele beleving. Geboren en getogen Heijplaters en oud RDM medewerkers zijn gewend aan geluid in hun woonomgeving. De Rotterdamse Droogdok Maatschappij was een grote werf waar scheepsbouw en –reparatie plaats vond, dus het geluid van ijzerbewerking zal menig keer voor stevige geluidsbelasting gezorgd hebben. Het personeel dat lang niet allemaal op Heijplaat kon en wilde wonen, werd met grote hoeveelheden bussen gebracht en gehaald zodat de Rondolaan twee keer per dag vol stond met ronkende autobussen. Van hen die die tijd nog kennen is een veel gehoorde opmerking als geluidsdruk ter sprake komt: ach, vroeger hadden we er toch ook geen last van?....en: je weet dat toch als je hier komt wonen?
Stoere havenpraat, maar in de tijden van de RDM werf, verdiende iedereen die hier woonde zijn boterham op de werf en de RDM zorgde dat er een rijk en actief verenigingsleven mogelijk was. De werf deed alles om de werknemer tevreden te houden, met andere woorden: vroeger vrat iedereen er van, dus nam je de ellende op de koop toe. Men was terecht trots op het bedrijf en het dorp waar vakwerk geleverd werd. Iedereen kent de ss Rotterdam. Het schip dat op Heijplaat gebouwd is, heeft nu een prominente plek in in de Maashaven als hotel restaurant.

Toen dat schip in de jaren 50 gebouwd werd, kon alles nog. Nu hebben we echter vastgestelde normen en de norm en die worden op Heijplaat, ondanks de opgerekte waarden die op Heijplaat gelden voor de milieuwetten, regelmatig overschreden. De grootste bron van ergernis zijn de laagfrequente geluiden die komen van draaiende stroommotoren aan boord van schepen die afgemeerd liggen rond het dorp. Er zijn dan ook klachten, maar de klager loopt vaak tegen een muur van regels op waardoor er weinig of niets met de klacht wordt gedaan. Slechts als men massaal en aanhoudend klaagt, komt de boel in beweging. Dat verontrust velen op Heijplaat. Waarom zijn er dan afspraken die vastgelegd zijn in wet- en regelgeving?? Waarom kijkt een instantie als DCMR meer naar de belangen van de economie dan naar het welzijn van de bewoners van het gebied??
E.e.a. is moeilijk te rijmen. Toen men begon aan de herstructurering van het dorp werd duidelijk aangegeven dat het de bewoners moetsen zijn die mee zouden denken, want zij weten als geen ander hoe het is om tussen de havens en de industrie te leven. Daarom werden zij uitgedaagd om mee te denken in de ontwikkeling van hun woonomgeving, deden mee aan uitgebreide Brandingsessies, brainstormen en allerlei overleggen. Veel bewoners waren blij dat er nieuw leven in de restanten van de glorietijd RDM/Heijplaat werd geblazen en enthousiast deden ze mee en stopten veel tijd en energie in de ontwikkelingen. Het was ook niet niets. Het hele gebied ging op de schop en werd gereed gemaakt voor de 21ste eeuw. Duurzaam was toen nog niet het woord, maar er werd duidelijk uitgesproken dat het anders moest en er diende zeker rekening gehouden te worden met de belangen van de bewoners.

Al met al een ingewikkeld en een lang lopend verhaal. Lang heeft de Vereniging van Wijkbewoners Heijplaat zich ingezet om te zoeken naar een manier om fatsoenlijke afspraken te kunnen maken en uitschieters te voorkomen. Omdat het om meer gaat dan alleen Heijplaat is er op hun initiatief in 2011 een milieuoverleg gestart over het gebied Pernis/Heijplaat. Alle partijen waren het erover eens dat een dergelijk overleg belangrijk was. Het was echter een hele opgaaf om continuïteit te krijgen in dit voor bewoners belangrijke overleg. Tekenend hiervoor is het volgende mailtje, verstuurd door de initiatiefnemer van dit overleg nadat de één na de andere deelnemer die beroepsmatig bij dit overleg betrokken was op zeer korte termijn voor het overleg aangaf om om wat voor reden dan ook niet aan te kunnen schuiven. De datum van het overleg was ver van tevoren bekend:
“….voor mij kunnen alle drie de data. Wel een beetje vervelend, dit is voor mij het derde overleg in een week tijd dat door professionals die vet betaald worden voor hun job wordt afgeblazen op het laatste moment. Vraagt veel van de flexibiliteit van burgerparticipanten die onbezoldigd aanschuift!!!!! Blij met het uurtje vrij hoor, ik heb het druk genoeg, ook met mijn eigen zaken, maar ik ben echt niet blij met de inrichting van mijn agenda rond dit soort afspraken als ze niet doorgaan. N.”
Na een jaar is het overleg opgeheven wegens gebrek aan continuïteit in de bezetting door professionals. Ook de afvaardiging uit Pernis zag daarom geen reden meer om aan te schuiven. Dit is typisch een voorbeeld waaruit blijkt dat het bewoners zijn die initiatieven tonen om betere communicatie en daarmee betere afstemming te krijgen tussen het dorp en de omliggende bedrijvigheid en de daarmee gepaard gaande overlast.

In 2013 namen de klachten over geluidsoverlast vanuit het dorp flink toe. Omliggende bedrijven veroorzaken veel geluid. De koelcontainerschepen die in de Waalhaven afmeren zijn een regelrechte bron van overlast. Deze schepen hebben veel stroom nodog voor de koeling van de containers en wekken dat op met eigen stroommotoren waarvan de uitlaten hoog boven het dorp uitkomen en hun geluid in de richting van het dorp blazen. Dit is voor die tijd meermalen aangekaart bij het Havenbedrijf die toezegde actie te zullen ondernemen. Er kwamen vage verhalen over oostblokschepen die niet op walstroom aangesloten konden worden of er werd verteld dat het om een tijdelijke situatie ging, maar er veranderde niets. Bovendien ging het hier helemaal niet over oostblokschepen, het ging hier om schepen die gerekend kunnen worden tot één van de meest modernste vloten ter wereld, bovendien is er helemaal geen walstroomvoorziening die dit soort schepen kan voeden.
Een jaar later waren de bewoners de slappe verhalen zat en zijn zelf op het bedrijf afgestapt om te praten over de overlast. Het bedrijf was erg verbaasd en gaf aan nooit iets van het Havenbedrijf vernomen te hebben. Zij handelden gewoon volgens de vergunningsvoorschriften, maar de bedrijfsleiding schrok toen hij door de bewoners meegenomen werd om eens te komen luisteren in het dorp. Ook zijn er op last van burgemeester Aboutaleb als gevolg van de vele klachten over het geluid, metingen gedaan om te kunnen vaststellen hoe hoog de nood was.
Het betreffende bedrijf werkte aan alle kanten mee om het probleem op te lossen. De grote schepen liggen dicht tegen de bebouwing aan, daar konden ze niets aan veranderen omdat daar nu eenmaal de grote kranen staan. Ze zijn wel druk aan het werk gegaan om de schepen anders te beladen zodat de schepen andersom afgemeerd konden worden waarmee de uitlaten van de stroommotoren de andere kant op zouden blazen. Dat scheelde een slok op een borrel. Dat idee werd voor het eerst geopperd door de bewoners van het dorp tijdens grote bijeenkomst over o.a. dit onderwerp. Op de avond dat het geopperd werd, werd het meteen afgewezen omdat men wist te vertellen dat schepen met de kop naar buitengaats dienden af te meren. Dit is echter een ongeschreven regel uit de tijd van de koude oorlog en de bewoners werd letterlijk de mond gesnoerd toen ze hierop door wilden gaan die avond. Ze hebben echter voet bij stuk gehouden en tegen de verdrukking in na maanden toch gelijk gekregen. De schepen konden wel met de kont naar buiten afgemeerd worden.
Het heeft de bewoners erg veel moeite gekost om de zaak in beweging te krijgen en de handhaving die wettelijk geregeld is ook uitgevoerd te krijgen. Uiteindelijk wonnen zij het pleit omdat ze gelijk hadden in dit dossier.

Ondertussen heeft zich een bedrijf gevestigs aan de andere kant van het dorp, in de Heijsehaven. Het is een internationaal opererend bedrijf die diensten verleend aan de offshore industrie. Daar komen schepen voor de wal voor reparatie die op eigen stroomvoorziening draaien. Met dit bedrijf zijn afspraken gemaakt dat zij zoveel mogelijk de overlast beperken, maar ook hier kunnen de schepen behoorlijk "brommen". De communicatie tussen het bedrijf en de bewonersvertegenwoordiging van het dorp is direct en zij brengen de bewoners in de regel op de hoogte van de schepen die komen en wanneer ze weer gaan.

De bewoners hebben gevraagd waarom het mogelijk is dat er vanuit een bedrijf zoveel lawaai gemaakt mag worden, terwijl de normen vastgelegd zijn in vergunningsvoorschriften. Het duurde ff voordat het antwoord kwam. Blijkbaar had niemand deze kennis paraat, maar het antwoord luidde uiteindelijk dat schepen zg. nestgeluiden produceren en die geluiden vallen niet onder de vergunningsvoorschriften. In de ogen van de bewoners is dit duidelijk een grote maas in de wet waardoor bedrijven altijd wegkomen met dit soort praktijken en niemand er iets aan kan doen. Wel positief is dat deze discussie nu op een hoger niveau gevoerd wordt om op schepen rekening te houden met dit soort zaken. Technisch kan er iets gedaan worden om het nestgeluid van een schip te reduceren, dus wellicht dat het in de toekomst beter gaat.

De bewoners van Heijplaat begrijpen dat het probleem niet van de één op de andere dag opgelost is. Op de vraag wat er moet gebeuren beantwoordden de mensen van de Vereniging van Wijkbewoners Heijplaat dat ze alle begrip hadden voor de situatie en dat het niet zomaar opgelost kan worden, maar bij de uitgifte van de volgende vergunning voor de terreinen die dicht tegen het dorp aan liggen kan er in het vervolg wel rekening gehouden worden met het feit dat er mensen wonen.

Onlangs zat een delgeatie van bewoners van Heijplaat op het stadhuis aan de Coolsingel. Ze waren op een hoorzitting over het nieuwe bestemmingsplan voor Waal- Eemhaven. Bij het onderwerp geluidsoverlast aangekomen wist de verantwoordelijk wethouder met droge ogen zonder blikken of blozen te vertellen dat zij er alles aan deden om overlast voor de bewoners te voorkomen. Zo hadden ze pas maatregelen genomen zodat schepen nu anders afgemeerd kunnen worden waardoor de overlast aanzienlijk verminderd is. Sinds die maatregel zijn de klachten aanzienlijk verminderd. De bewoners keken elkaar eens aan toen ze dit hoorde uit de mond van een verantwoordelijk bestuurder en besefte toen dat deze wel de bel had horen luiden maar duidelijk geen idee had waar de klepel hangt. Er zal nog veel water door de Maas naar zee stromen voordat dit soort problemen getackeld wordt en dat de inbreng van de bewoners van het gebied voor vol aangezien wordt. Door de jarenlange inzet op de duurzame ontwikkeling van hun omgeving zijn zij het die zijn gaan begrijpen wat er allemaal speelt en wat er moet veranderen om er een goed leefbare situatie van te maken op het dorp zonder dat dat ten koste gaat van productiviteit. Volgens de bewoners een kwestie van integraal denken in plaats van het hap snap beleid dat nu gevoerd wordt waardoor er geen enkele sprake is van beleid of koers, ook niet op het gebied van geluidsdruk.